Blogs van advocaten
in Amsterdam

Ontbinding van een agentuurovereenkomst

De ontbinding van een agentuurovereenkomst

Een agentuurovereenkomst is een overeenkomst waarbij een handelsagent voor een principaal tegen beloning (vaak op commissiebasis) bemiddelt bij het tot stand brengen van overeenkomsten. Anders dan voor bijvoorbeeld distributieovereenkomsten en samenwerkingsovereenkomsten gelden voor agentuurovereenkomsten specifieke wettelijke regels. 
 
Ik bespreek een arrest van het gerechtshof ’s-Hertogenbosch van 22 september 2015 (http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:GHSHE:2015:3687) waarin de vraag hoe een agentuurovereenkomst kan worden ontbonden uitvoerig aan de orde is gekomen. 

Samenwerkingsovereenkomst of agentuurovereenkomst?

In dit arrest ging het om een samenwerkingsovereenkomst FoodQuest en Patisserie Unique. FoodQuest had een concept samengesteld voor gebakjes en Patisserie Unique B.V. zou dat concept op de markt brengen. FoodQuest zou Patisserie Unique helpen met het vermarkten van die producten. In de samenwerkingsovereenkomst waren partijen o.a. overeengekomen dat FoodQuest de verplichting had om Patisserie Unique te voorzien van alle benodigde informatie betreffende het concept en Patisserie Unique met raad en daad bij zou staan om van het concept een succes te maken. Voor de werkzaamheden van FoodQuest kreeg zij 5% netto omzet-fee van alle door Patisserie Unique verkochte producten. 
 
De overeenkomst is gesloten voor onbepaalde tijd en in de overeenkomst is bepaald dat deze om gewichtige redenen door partijen kan worden opgezegd. Daarbij geldt dan wel een opzegtermijn van 6 maanden. 
 
Patisserie Unique stelde op enig moment dat FoodQuest onvoldoende beurzen bezocht om de producten te promoten en haar niet meer met raad en daad bij stond. Patisserie Unique had FoodQuest derhalve in gebreke gesteld. FoodQuest verweerde zich hierop met de stelling dat tijdens de negenjarige samenwerking nooit een woord is gerept over enige tekortkoming en de bestuurder een burn-out had waardoor hij bepaalde beurzen niet kon bezoeken. 
 
Patisserie Unique heeft vervolgens de overeenkomst ontbonden, mede omdat volgens haar een vruchtbare samenwerking tussen partijen niet meer mogelijk zou zijn. Voor zover  nodig had Patisserie Unique voorts de overeenkomst opgezegd, zonder inachtneming van de termijn van 6 maanden.
 
Food Quest stelt dat niet rechtsgeldig is ontbonden en evenmin rechtsgeldig is opgezegd.
FoodQuest heeft vervolgens een procedure gestart waarin zij onder meer nakoming heeft gevorderd en betaling van de omzetfee. Zij stelde dat de overeenkomst niet kon worden ontbonden omdat er sprake zou zijn van een tekortkoming die de ontbinding niet rechtvaardigt, zoals dat bepaald is in artikel 6:265 BW. Zij voerde tevens aan dat haar inkomen financieel geheel afhankelijk is van de samenwerkingsovereenkomst. 
 
In eerste aanleg waren de vorderingen van Foodquest afgewezen. Volgens de rechter was er sprake van diverse toerekenbare tekortkomingen die de ontbinding rechtvaardigen.
FoodQuest is vervolgens in hoger beroep gegaan. 
 
Partijen waren het erover eens dat de samenwerkingsovereenkomst in ieder geval niet gekwalificeerd moest worden als een arbeidsovereenkomst in de zin van artikel 7:610 BW. Er was namelijk geen sprake van een gezagsverhouding.

Agentuurovereenkomst

Het Hof vulde ambtshalve op grond van artikel 25 Rv de rechtsgronden aan en oordeelde dat de samenwerkingsovereenkomst kenmerken vertoonde van een agentuurovereenkomst in de zin van artikel 7:428 BW. De samenwerkingsovereenkomst strekte er immers toe dat Patisserie Unique (als principaal) aan FoodQuest (als agent) opdracht gaf om voor onbepaalde tijd en tegen beloning (de omzetfee) bij de totstandkoming van overeenkomsten bemiddeling te verlenen. 

Ontbinding agentuurovereenkomst

In dat kader overwoog het Hof dat de wettelijke regeling over agentuurovereenkomsten van toepassing is. Die regeling wordt gekenmerkt door veel dwingendrechtelijke bepalingen en heeft als belangrijk doel de bescherming van de handelsagent als zwakkere partij. Dat geldt dus ook voor FoodQuest. In dat licht kwam het Hof ter zake de ontbinding van de agentuurovereenkomst tot het volgende;
 
De wettelijke regeling inzake de agentuurovereenkomst in boek 7 sluit op zichzelf niet uit dat een agentuurovereenkomst ook met toepassing van het algemeen verbintenissenrecht inzake wederkerige overeenkomsten van boek 6 BW, met name de artikelen 6:265 e.v. BW, buitengerechtelijk kan worden ontbonden wegens een tekortkoming in de nakoming van verbintenissen. Niet kan evenwel worden aanvaard dat daarmee afbreuk zou worden gedaan aan de bescherming van de agent die is beoogd met de dwingendrechtelijke wettelijke regeling inzake de agentuurovereenkomst in boek 7 BW. Niet iedere (niet-geringe) tekortkoming geeft dus een partij de bevoegdheid de agentuurovereenkomst te ontbinden. Een agentuurovereenkomst kan naar het voorlopig oordeel van het hof ook op de voet van boek 6 eerst (buitengerechtelijk) worden ontbonden indien er sprake is van een dringende reden of van een verandering van omstandigheden als hiervoor bedoeld. De stelling van Unique dat zij de samenwerkingsovereenkomst wegens iedere (niet-geringe) tekortkoming of iedere verandering van omstandigheden heeft kunnen ontbinden, gaat dan ook niet op.”
 
Volgens het Hof kan een agentuurovereenkomst dus alleen buitengerechtelijk worden ontbonden wanneer sprake is van een dringende reden of verandering van omstandigheden zoals bepaald in artikel 7:440 BW. 

Opzegging agentuurovereenkomst

Over de opzegging, oordeelde het Hof als volgt.
Volgens het Hof kan de agentuurovereenkomst op grond van artikel 7:437 lid 1 BW worden opgezegd. Maar bij de opzegging door Patisserie Unique was geen termijn in acht genomen. De partij die de agentuurovereenkomst onregelmatig opzegt, is gehouden tot vergoeding van de schade. Schadeplichtigheid ontbreekt slechts indien er is opgezegd wegens een dringende, aan de wederpartij onverwijld medegedeelde reden, die ertoe leidt dat de overeenkomst redelijkerwijs niet in stand kan worden gelaten (art. 7:439 BW).
 
Het Hof meende dat er in deze zaak geen sprake was van een dringende reden, althans die kon niet uit de opzeggingsbrief worden afgeleid. Dat er sprake zou zijn van een onhoudbare situatie, was volgens het Hof voorts onvoldoende onderbouwd. 
 
Het hof concludeerde dat Patisserie Unique schadeplichtig is en de omzetfee gedurende de opzegtermijn van 6 maanden aan FoodQuest dient te betalen. 

Tips over ontbinding agentuurovereenkomst

Dit arrest is voor een paar punten van belang.
Ten eerste is van belang dat bij een een samenwerkingsovereenkomst goed bedacht moet worden of die kenmerken heeft van een agentuurovereenkomst. Indien de overeenkomst als een agentuurovereenkomst kan worden gekwalificeerd, zijn de dwingendrechtelijke bepalingen van toepassing. In dit geval was niet eens relevant dat partijen zelf de overeenkomst niet als agentuurovereenkomst bestempelden. 
 
Ten tweede is van belang te weten dat je een agentuurovereenkomst alleen kan ontbinden, en ook buitengerechtelijk, indien sprake is van een dringede reden of verandering van omstandigheden (7:440 BW).

Advocaat agentuurrecht

Indien u vragen heeft over agentuurrecht of over de ontbinding of opzegging van een agentuurovereenkomst, neem dan gerust contact op met mr. Lisa Jie Sam Foek (020 52 10 100).

Categorie├źn

Juridisch actueel

Movie

Contact form